ja_mageia4

  • Verklein lettergrootte
  • Normale lettergrootte
  • Vergroot lettergrootte
Home Over Terschelling Cultuur
De cultuur van Terschelling Afdrukken
haakDialect haakTradities en folklore haakMusea
haakWetenswaardigheden/bezienswaardigheden  

Dialect

Op Terschelling kunnen we drie  taalvariëteiten; in het westen en oosten worden de Friese dialecten Westers en Aasters gesproken, terwijl men in Midsland  een Hollands dialect spreekt, het Midslands of Meslanzers

Tradities en Folklore
Klederdracht
De Terschellinger kleding was zeer apart, nog een enkele oude vrouw draagt iets van de oude kleding, maar over 't algemeen is deze wel verdwenen en slechts de herinnering blijft. De vrouwen waren in hun werk gekleed in het jak van bonte stof. Zondags was dit van effen stof, groen, bruin of zwart, met korte schoot, wijde mouwen met nauw om de polsen sluitende manchetten. Later is dit jak vervangen door het "kleetse" een stoffen japon uit één stuk. Bij rouw droeg men een zwart "kleetse", anders japonnen van effen kleur, veel grijs. De hals van het "kleetse" was afgewerkt met een fijn wit plooiseltje, bij de zondagse jurk een gebloemde, fijn geplooide borstdoek. In plaats van mantels droegen ze slingerdoeken van een buitengewone, haast Oosterse, kleurenpracht. Op het hoofd het "mutske" strak omgetrokken met keelbanden. Nog vroeger de "hul" met een eenvoudig plooisel, verder de kap over het zilveren of gouden oorijzer. Dit oorijzer was niet het Friese, meer het Hollandse model, ongeveer 5 cm breed, met stiften. Zondags als men "gekleed" was werd de kaper gedragen;lage schoenen met gespen en zwarte of witte kousen. Om de hals droegen ze snoeren van bloedkoralen met gouden slot en oorbellen. In het werk hadden ze een scheldoek voor, een bonte of zwart moiré boezelaar, klompen of muilen. De mannen droegen oudtijds witte broeken, baaien hemden met kraag en een zwart zijden das, een vest zonder mouwen en in de winter een duffelse jekker. Als hoofddeksel de pet of muts.

tersch_c_klederdracht

tersch._c_klederdracht_zwartwit

Op 'e Rid 
Een oeroud volksgebruik was wel de Op 'e Rid gaan, een rijfeest, de jaarlijkse zomerrit over het eiland in ouderwetse huifkarren, op de 2e zondag in juni. Men reed "Om Oast" en uit de gehele omgeving kwamen de wagens, versierd met bloemen en lampions en overhuifd met een sneeuwwitkleed. Op een weide ten noorden van het dorp kwam men samen . Vermoedelijk is het oorspronkelijk een rijdende processie geweest ter ere van Sint Jan waarbij dan de versierde wagens naar het Oosterend reden om de Heilige voorspoed en zegen bij de komende oogst af te smeken. De eigenlijke Opperidwagen was donkergroen geschilderd met rode wielen afgezet met wit.

tersch_c_op_e_rid

Sunderum
Daags na het landelijke St. Nicolaas speelt zich op Oost-Terschelling een maskerade af. Van oorsprong een midwinterviering ter verdrijving van kwade geesten. De "Sunderums" waren demonische figuren, verklede en vermomde jongens en mannen met rammelende kettingen en op koehoorns toeterend. De meisjes, die zich op straat durven te vertonen, werden in de kettingen gevangen en de meeste bleven dan ook wijselijk thuis. De kostumering was, vroeger, wel het eigenaardigste. Ze waren gekleed in bossen heide, 'n gewaad van duinhelm, stroo, kippeveren, soms met schelpen afgezet. Ze drongen de huizen binnen en werden daar onthaald op chocolade enz. en de vermomming was zo goed dat men niet wist wie men op bezoek had. Tegenwoordig is dit feest nog springlevend zij het niet meer naar de vroegere tradities.

Sint Jansdraven
Dit aan Johannes de Doper gewijde feest concentreert zich al sinds jaar en dag in Midsland. Een traditioneel eilander feest in het centrum van Midsland, met o.a. harddraverij met boerenpaarden en pony's van het hele eiland in de hoofdstraat.

Volksdansen en zingen
Wat een liederenschat heeft men daar verzameld. Mr. Jaap Kunst vermeldt dat het zeker meer dan honderd waren. Op Terschelling werd altijd veel en graag gezongen. Er zijn nog een aantal zanggroepen op het eiland die regelmatig bijeen komen om samen de oude liederen te zingen. Terschelling danst graag en veel. Het volksdansen is vooral te zien in de zomermaanden, dan worden op bepaalde tijden gekostumeerde optredens gehouden. In 1976 is een speciaal hieraan gewijd boekje uitgegeven met de titel "Terschelling danst". Het boekje kunt u ook in het bestand van oude boeken in de Waddenkiosk aantreffen.

tersch_c_volksdansen

omhoog

Wetenswaardigheden en bezienswaardigheden
Sil de Strandjutter, Cor Bruyn
De associatie van Terschelling met Sil de Strandjutter is bijna net zo sterk als die van Terschelling met de Brandaris. Wie het verhaal kent kan het ook een beetje begrijpen. Het bevat allerlei elementen die de mensen aanspreken. De schrijver Cor Bruyn (1883-1978) onderwijzer, heeft voor de figuren uit het boek levensechte Terschellingers als voorbeeld gehad. Het boek werd geïllustreerd door Anton Pieck. In 1943 kwam het boek Arjen uit. 

Cranberries
De Cranberry-cultuur omvat de teelt van een Amerikaanse veenbes, die op een wonderlijke manier op het eiland is gekomen. "Omstreeks 1840 strandde een schip op de kust van Terschelling. Het schip was beladen met bessen. De jutter Pieter Sipkes Cupido vond een vat, hij meende dat het iets anders bevatte en trapte het woedend in elkaar, de bessen verspreidden zich tussen de vochtige duinvalleien en kwamen daar tot groei. Sedert 1893 is men de bes gaan cultiveren De cranberryvelden zijn verpacht aan een eilander bedrijf, die de bessen verwerkt tot diverse bijzondere producten. Een selectie van deze natuurlijke producten kunt u bestellen in de Waddenkiosk.

Korenmolen
In Formerum staat een korenmolen die in 1968 gerestaureerd werd maar niet meer maalt. De molen doet thans dienst als koffiehuis.

Stoeppalen
De stoeppalen., de schots en scheef hangende en staande grafstenen en -palen schijnen al eeuwen zo te hebben gelegen. Het verhaal wil dat commandeurs de palen meebrachten ter versiering van hun huizen, als een statussymbool. Maar opvallend hierbij is dat ze op Vlieland en Ameland ontbreken!. Het precieze verhaal is niet helemaal duidelijk.

tersch_c_striperkerkhof

omhoog

Musea 
Museum het Behouden Huys"
Dit museum is gewijd aan de Terschellinger geschiedenis, cultuur en zeevaart met vaste en wisselende exposities.

Centrum voor Natuur en Landschap
De ontstaansgeschiedenis van Terschelling en presentaties over al wat groeit, bloeit en leeft op en rond Terschelling. Vissen en zeedieren uit Noord- en Waddenzee in een vele aquaria, waaronder een aquarium met een inhoud van 40.000 liter. Video presentaties over eiland natuur en waddenzee. Wisselende tentoonstellingen.

Wrakkenmuseum "De Boerderij"
In een authentieke Terschellinger boerderij vindt men op de bovenverdieping een klein wrakkenmuseum. Door Terschellinger duikers zijn er sinds 1976 een verschillende scheepswrakken opgespoord.

Landbouwmuseum Hoorn

Museum "Aike van Stien"
In dit museum is een expositie van oude foto's, dia's en oude gebruiksvoorwerpen met betrekking tot de visserij rondom Terschelling van eind 19e eeuw tot het begin van de vijftiger jaren.

Strijkijzermuseum "Bouten van Boudje" Kaart

Imkerij te Lies

Galeries, exposities
Terschelling telt diverse, galeries en expositieruimtes, waar men keramiek,   grafiek, aquarellen, beeldhouwwerk, foto's enz. kan bezichtigen.

 

Winkelwagen

Uw winkelwagen is leeg.