ja_mageia6

  • Verklein lettergrootte
  • Normale lettergrootte
  • Vergroot lettergrootte
Home Over Schiermonnikoog Cultuur
De cultuur van Schiermonnikoog Afdrukken
haakEigen taal haakTradities en folklore

haakBezienswaardigheden

haakKNRM

Eigen taal
Het Schiermonnikoogs wordt nog gesproken door ongeveer 60 inwoners. De taal is verwant aan het Oud Fries en het Noordfries. Doch heeft ook diverse woorden die verwant zijn aan de Scandinavische talen, alsmede het engels. Dit zou mede kunnen zijn ontstaan doordat vele eilanders als zeelieden met grote regelmaat landen rond de Oostzee bezochten.

Tradities en Folklore

Kallemooifeest
Het hoogtijpunt van het jaar is op Schiermonnikoog toch wel het Kallemooifeest, waarschijnlijk naar het Engelse "Call the May", een fantastisch feest en zoals Ameland zijn Sunderklaasfeest uitbundig viert, zo is het Kallemooifeest op Schiermonnikoog. Het is een uitbundig meifeest, een Pinksterfeest dat zaterdagsavonds voor Pinksteren begint en woensdag na Pinksteren eindigt. 's Zaterdagsavonds wordt de "keale Maeibeam" opgericht. Een dikke paal wordt midden in het dorp voor het hotel geplaatst, de paal is ongeveer 20 meter hoog, een dunnere paal wordt daar bovenop bevestigd en boven op deze paal bevindt zich een groene twijg en de Nederlandse vlag. Op de witte baan van de vlag staat "Kallemooi". Aan een dwarslat hangen enkele lege flessen. Maar de bekroning van dit alles is de levende haan in een korf opgesloten, welke met een zak is afgedekt. In de korf heeft men geweekt brood gedaan, zodat hij voedsel genoeg heeft en in deze mand brengt de haan de Pinksterdagen door. Nu is het merkwaardige hiervan dat de haan gestolen moet worden uit één van de kippenhokken en wel de vetste en best kraaiende haan. Dat stelen moet men met een korreltje zout nemen, al houden de eigenaars hun hokken wel goed gesloten. Het is de enige diefstal welke toelaatbaar is en niet wordt gestraft. Het is ook meer een lening. Zit de haan in de boom, dan wordt er een rondedans om de "kallemooi" gemaakt, waar geen enkel meisje bij tegenwoordig mag zijn en wordt de "kallemooibitter" gedronken. Na afloop wordt de Pinksterkermis geopend met een bal, de "kallemooistep", dan komen ook de vrouwen, en de mannen moeten kraaien, de vrouwen tokkelen. Er wordt veel muziek gemaakt en gedanst en op de avond van de 3e Pinksterdag wordt de haan naar beneden gehaald en is het Kallemooifeest afgelopen.

Klozem
Op de vijfde december staat het eiland in het teken van Klozum. Al heeft het Klozumfestijn de laatste jaren wel iets in kracht en betekenis verloren, toch hebben weer vele eilanders het in de laatste weken voor de vijfde december bijzonder druk gehad met het maken van hun klozum kostuums en daarbij behorende attributen. Er ligt in die weken over vele eilanderhuizen dan ook een waas van geheimzinnigheid. De Klozum (letterlijk Klaasoom) verkleedt zich onherkenbaar, om zelfs door naaste vrienden en kennissen niet te worden herkend. In tegenstelling tot de Amelander Sinter-Klazen, doen op Schiermonnikoog zowel mannen als vrouwen mee aan deze vermommingen en maskerades. De bedoeling van de grote verkleedpartij is allerlei figuren of situaties voor te stellen of op ludieke wijze na te spelen. Vaak overheersen kritische en satirische toespelingen op de steen des aanstoots van het eiland, al dan niet van bestuurlijke oorsprong. Tijdens het Klozumfeest kan men in de straten van het dorp beroemde figuren uit de wereld van de politiek of het zakenleven tegen komen. Maar ook andere wereldbewoners zoals arabieren, russen, cowboys, indianen, evenals diverse sprookjesfiguren. Rond een uur of tien gaan de Klozums op pad en betreden ieder huis waarvan de deur op een kier staat of het gordijn wordt opengehouden. Op deze adressen worden de Klozums gastvrij onthaald en na hun act te hebben opgevoerd kunnen de Klozums even nippen aan een borrel en een borrelhapje wegwerken. Om twaalf uur 's nachts vindt het demasqué plaats. Na het demasqué wordt er nog tot in de kleine uurtjes feest gevierd. Het eiland kent trouwens tweemaal Klozum, want op 3 en 4 december gaan de mini-Klozums de huizen langs. Zij worden dan onthaalt op snoepgoed en fruit. De aandacht die aan hun kledij wordt besteed doet niet onder aan die bij het volwassen Klozum. Ook de onderwerpen van de 'lytje'(=kleine) Klozums hebben hetzelfde karakter als bij de ouderen. Helaas ontbreken de werkelijke historische gegevens van dit folkloristische gebeuren, al wordt er in de 19e eeuw hier en daar melding van gemaakt. In ieder geval ook Klozum verandert met de tijd mee, want een aantal jaren geleden was het ondenkbaar dat jongeren onder de vijftien zich op straat mochten bevinden tijdens het volwassen Klozum. Thans doen ook de jongelui in die leeftijdscategorie met dit feest mee.

omhoog

Bezienswaardigheden/wetenswaardigheden

schier_c_eilanderhuizen schier_c_zeevaart
Eilanderhuis

Tegeltableau met voorstelling van scheepvaart

Eilander huizen
Voor en achter een topgevel met in de voorgevel aan weerszijden van de schoorsteen, die aan de binnenkant tegen de gevel is gebouwd, een raam en boven een kleiner raam naast de schoorsteen. Oorspronkelijk was dit kleine raam een luik met erboven een hijsbalk. Zo kon de zolder gemakkelijk gebruikt worden als bergplaats van o.a. turf. In de streken, gebouwd in Oost-West richting, staan de eilander huizen met de lage zijgevels en de schuine daken dicht tegen elkaar. De overwegende westenwind strijkt er gemakkelijk overheen.

Vredenhof
Verscholen in het groen aan de Reddingsweg ligt het bekende oorlogs- en drenkelingenkerkhof Vredenhof. De begraafplaats was een initiatief van een aantal eilanders, terwijl de eilanderhotelier Sake van der Werff van het gelijknamige hotel de realisering tot uitvoer bracht. Het kerkhof werd in 1925 aangelegd en in gebruik genomen. Er liggen drenkelingen en oorlogsslachtoffers uit beide wereldoorlogen, afkomstig uit Australië, Canada, Duitsland, Groot-Brittannië en Polen. Ook ligt hier het graf van Sake van der Werff. In samenwerking met de Oorlogsgravenstichting worden de graven onderhouden.

Kerken
Als u met de boot het eiland nadert, ziet u behalve de voormalige watertoren en vuurtoren ook het torentje van de Hervormde Kerk boven de hulzen uitsteken. Deze kerk, gebouwd in 1866 is in het midden van het dorp gelegen, met het kerkhof rondom. Er is ook een Gereformeerde Kerk, een nieuw gebouw uit 1962, aan de Langestreek 23. Buiten het dorp, aan de Badweg 69 staat een Rooms Katholieke Kapel daterend uit 1915. Het kapelletje is onlangs fraai gerestaureerd.

Vuurtorens
Schiermonnikoog kreeg in 1845 twee vuurtorens de Noordelijke en een zuidelijke toren. De vuurtorens zijn in 1853 gebouwd. De opdrachtgever was koning Willem 111. De Zuidertoren, wit van kleur, is in 1948 overgenomen door het waterbedrijf voor gebruik als filtergebouw en watertoren. De Noordelijke toren is 37 meter hoog en staat 44 meter boven de zeespiegel. Het lichtkarakter is vier lichtstralen in 20 seconden. De Noordelijke toren is een onderdeel in de kust-wachtketen van Nederland en wordt omschreven als zeeverkeerscentrale. Van hieruit geeft men o.a visuele en radarbegeleiding aan het scheepvaartverkeer. De vuurtoren is 24 uur bemand.

Het Baken in de Kobbeduinen
Het baken op deze plaats biedt een prachtig uitzicht over het natuurgebied van Oost Schiermonnikoog. In de vroegere kapen (Bakens) werden vuurpotten gestookt om de zeevarenden de weg te wijzen. Maar vaak was dit licht te zwak en zagen zeelieden het te laat verder zijn er (onbewezen) volksverhalen over vuurpotten die men op het strand stookte zodat schepen op de kust liepen. Het eiland kende vele bakens. Zo hebben er twee kapen gestaan op het strand van de Westpunt, die het mogelijk maakten vanuit zee het Friesche gat te vinden. Voor tweederde deel betaald door de provincie Friesland en voor eenderde door de stad Groningen. Het baken in het Willemsduin en dat in de Kobbeduinen worden alleen nog gebruikt door wadlopers en voor de Rijksdriehoekmetingen.

baken_kobbeduinen

Wasserman (de Bunker)
Naast de monumenten in het dorp zijn ook buiten de dorpskern een aantal bezienswaardigheden, zoals de Wasserman. Deze bunker, evenals de andere bunkers verspreid over het eiland, werd in de Tweede wereldoorlog gebouwd als onderdeel van de "Atlantic wall". Vanaf de Wasserman aan de Prins Bernardweg heeft men de ideale mogelijkheid over het gehele eiland en het omringende gebied uit te kijken.

Eendenkooi

In het Oostelijk deel van de Banckspolder ligt de eendenkooi. Natuurmonumenten heeft in 1990 de vervallen eendenkooi hersteld. De kooi heeft thans een educatieve, wetenschappelijke en voor watervogels beschermende functie. In verband met de rust voor de eenden en andere vogels is de kooi niet toegankelijk. Alleen in het voorjaar wordt met een excursie wel een bezoek gebracht aan de eendenkooi. U kunt informeren bij het bezoekerscentrum.

KNRM
 
Schiermonnikoog is sinds 1830 "een officieel reddingstation. Het heeft na de oprichting van de Redding Maatschappij in 1824 een paar jaar geduurd alvorens op Schiermonnikoog een reddingboot gestationeerd werd. De voornaamste reden hiervan was het gebrek aan financiële middelen. In 1829 kon opdracht gegeven worden voor de bouw van een boothuis. De komst van de nieuwe boot moest echter wegens ijsgang in de wintermaanden, worden uitgesteld tot april 1830. De eerste redding door de Schiermonnikoger boot werd op 20 november 1831 verricht. De
onverschrokken redders haalden vier bemanningsleden van het tussen Schiermonnikoog en Rottum gestrande schip 'De Goede Verwachting'. Het reddingstation Schiermonnikoog is een onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij de KNRM is opgericht met het doel om kosteloos hulp te verlenen voor de Nederlandse kust en op de Waddenzee.

schier_c_reddingboot

Modern materieel
Momenteel wordt het reddingwerk uitgevoerd met de snelle reddingboot de Koning Willem 1, de snelste boot van de reddingmaatschappij, en drie zusterschepen van hetzelfde type. Daarnaast is er de rubberboot met vaste bodem "Tonijn".Het materiaal van de KNRM ligt klaar in een boothuis in het dorp en aan een steiger bij de veerbootdam. De reddingboot is zelfrichtend en kan ook onder extreem slechte weersomstandigheden zee kiezen. De bemanning heeft de beschikking over de modernste communicatie- en navigatieapparatuur. De nieuwe reddingboten kunnen 16 uur volle kracht varen. Daarmee wordt het mogelijke werkgebied vergroot en kunnen zij voor zoekacties langer op zee blijven. De rubberboot Tonijn is er speciaal voor snelle hulpverleningen rondom Schiermonnikoog. Door de geringe diepgang kan de boot op het Wad goed uit de voeten, De Tonijn wordt over land vervoerd door een truck. Waarin ook het lijnwerp- en wipperapparaat is opgeborgen. Hiermee kan een lijnverbinding worden gemaakt met een gestrand schip. De bemanning van de bestaat voor 100% uit vrijwilligers.

omhoog

 

Winkelwagen

Uw winkelwagen is leeg.