ja_mageia1

Man has been up against Nature, from now on he will be up against his own nature.

Dennis Gabor in The Mature Society

Dit boek gaat over de Waddenzee. (gedeelte van de inleiding) Er staat in hoe gevarieerd en vol beweging de Waddenzee is.Dat het een getijdenlandschap is, rijk aan voedsel, de woon- en verblijfplaats van een groot aantal dieren, talrijk in soort, talrijk in exemplaren per soort. Er staat in hoe de wadden zijn ontstaan, hoe de bodem is samengesteld, wat slib en wat slik is, hoe een wad zich onderscheidt van een estuarium en een lagune. Er staat in welke planten en dieren kunnen leven in een milieu dat zo aan verandering onderhevig is; een gebied waarvan delen tweemaal per dag droogvallen; waar het zoutgehalte door de aanvoer van rivierwater niet constant is een gebied waarin zee, wind en stromingen een sterke en steeds wisselende invloed uitoefenen op de levensomstandigheden. Dit boek gaat over de planten en dieren in de bodem en op de bodem, over de vissen, de zeehonden, de vogels. Toch is Waddenzee geen leerboek over natuurlijke historie.Waddenzee is in de eerste plaats een pleidooi. Een pleidooi voor het behoud van een uniek internationaal natuurgebied. Een pleidooi dat verder gaat dan de poging om een fraai en dierbaar stuk natuur te redden van ondergang. Want de ecologische dreiging waarover de laatste jaren zo veel is geschreven betreft in de eerste plaats de ondiepe randen van de zeeën, die van zo'n groot belang zijn om het leven in die zeeën in stand te houden. Ondiepe randgebieden, waarvan er al zo veel ten offer zijn gevallen aan scheepvaart, handel en industrie. Het waddengebied strekt zich uit van Den Helder in Nederland tot Esbjerg in Denemarken. Geen ander getijdengebied in WestEuropa is van zo grote betekenis voor levensgemeenschappen ook buiten het gebied, onder andere als kinderkamer voor vissenen als pleisterplaats voor vogels. Het waddengebied is van uitzonderlijk belang voor natuurwetenschappelijk onderzoek. Het heeft bovendien een signaalfunktie, waarmee wordt bedoeld dat schadelijke gevolgen van menselijk handelen voor het ekosysteem, voor soorten en levensgemeenschappen, in dit gebied kunnen worden gesignaleerd, opgespoord en zo mogelijk weggenomen. Daarom gaat dit boek niet alleen over getijden en stromingen, sedimenten en mineralen, vogels en bodemdieren. Zoals overal is
ook hier weer de belangrijkste faktor de mens. De mens die eerst in het gebied kon leven ondanks het water, omdat hij zich er met succes tegen beschermde met terpen en dijken; die er daarna kon leven dankzij het water, omdat hij de rijkdommen die de zee brengt wist te bemachtigen, omdat hij de vruchtbare kwelders inpolderde, de vissen ving, de mosselen kweekte. De mens die nu een regelrechte bedreiging vormt voor het gebied, omdat hij zich gedraagt alsof hij geen deel uitmaakt van zijn ekosysteem, maar er boven verheven is. Tot nu toe vocht de mens tegen de natuur, zegt Dennis Gabor. Van nu af aan zal hij moeten vechten tegen zijn eigen natuur . "Dezelfde talenten die de naakte aap heerser over de aarde hebben gemaakt keren zich nu tegen hem: zijn vechtlust, zijn rusteloos zoeken naar het nieuwe, zijn hunkering naar opwinding en avontuur, zelfs zijn deugden, zoals liefde voor zijn nageslacht, en zijn sociale instinkten, waardoor hij bereid is zich op te offeren voor zijn volk of zijn land. Wetenschap gekombineerd met nationalisme heeft een situatie geschapen waarin een allesomvattende oorlog de beschaving zou
kunnen vernietigen. Wetenschap gekombineerd met liefde voor het nageslacht heeft overbevolking teweeggebracht. Wetenschap in kombinatie met de oude ekonomische deugden heeft .................

inhoud
Wim Meijer voorwoord 7
Jan Terlouw inleiding 11
deel I waddenzee getijdenlandschap 17 1 getijdenlandschap: struktuur en dynamiek 19
2 waddengebied van nederland 47
3 waddengebied van niedersachsen 63
4 waddengebied van schleswig-holstein 77
5 waddengebied van denemarken 91
6 samenstelling van het water in de waddenzee 103

deel II waddenzee natuurlijk leven 109

7 natuurlijk leven: struktuur en dynamiek 111
8 plantaardige produktie 117
9 dierlijk plankton 123
10 dierlijk leven in en op de bodem 125
11 vissen 133
12 zeehonden 43
13 vogels van de waddenzee 49
14 broedkolonies van meeuwen en sterns 163
15 voedselketens in de waddenzee 173
16 plantengroei 177
17 natuur en landschap van de estuaria 197
18 fauna van kwelders en duinen 203

deel III waddenzee in handen van de mens 209

19 oude bewoning in het waddengebied 211
20 geschiedenis van het waddengebied 223
21 het wad op oude kaarten 243
22 landaanwinning, dijkbouwen waterbeheersing 249
23 jacht 261
24 visserij 263
25 delfstofwinning 273
26 havens en industrie 283
27 verontreinigingen 289
28 rekreatie 301
29 militaire aktiviteiten 313

deel IV waddenzee waarderen en beheren 317

30 mens en maatschappij in konflikt met de wadden 319
31 natuurbescherming in het waddengebied 325
32 waardering van het waddengebied 333
33 bestuur van het waddengebied 343
34 een toekomstvisie voor het waddengebied 347

medewerkers 350
literatuur 352
gebruikte termen 362
geografische namen 363
Latijnse namen 366