Klederdracht
De vrouwen kleedden zich in een laag om de hals uitgesneden jak, waaraan de rok met koperen haakjes was bevestigd en een "mopmus" die op de schouders neerhing en waarover zij buiten een zwarte kaper droegen. In het midden van de 18e eeuw werden op Texel al kappen gedragen. De Texelse kap bestaat uit een oorijzer met daarover kant, dat aan de onderzijde geplooid is. Afhankelijk van de rijkdom van de eigenaresse was het oorijzer van tin, zilver of goud. De versiering van de kap bestond uit aan beide zijden zilveren of gouden zijnaalden en kapspelden. Bovendien werden aan beide zijden van het voorhoofd 'toertjes', kunstlokken van mensenhaar, bevestigd. Tenslotte werd de voornaald op het voorhoofd aangebracht; bij gehuwde vrouwen links en bij ongehuwde vrouwen rechts. Pas later werd het grote oorijzer aan de kap toegevoegd. Zo uitgedost gingen e naar de feestelijkheden.
De mannen droegen eertijds een soort wambuis, daarover een overrak (bovenjak) een ruime flodderbroek, een laag gebold hoedje met brede rand en puntschoenen met strikken of gespen.
De Texelse klederdracht wordt al lang niet meer gedragen. Alleen in de Oudheidkamer en tijdens de folkloristische markten in het zomerseizoen is nog te zien hoe men zich in vroeger tijden kleedde. |
|
omhoog
|
Tradities
Ouwe Sunderklaas
Een voorbeeld van zo'n springlevende traditie is 'Ouwe Sunderklaas' dat elk jaar op 12 december door de Texelaars gevierd wordt. De kinderen gaan 's middags, de ouderen 's avonds verkleed en gemaskerd de straat op om op humoristische wijze zaken aan de kaak te stellen die in dat jaar op het eiland voorgevallen zijn. Hiervoor worden borden met tekst gebruikt en wordt om herkenning te voorkomen met verdraaide stem gesproken. Na dit zogenaamde 'speulen' wordt het feest tot in de kleine uurtjes voortgezet in de cafés. Oorspronkelijk vond het feest in de huiskamers plaats, alleen in De Cocksdorp gebeurt dit tegenwoordig nog. Het ontstaan van Ouwe Sunderklaas wordt gezocht in de Germaanse midwinterfeesten, die gevierd werden om demonen te verdrijven en de lange donkere winteravonden te onderbreken. Slechts de naam zou afgeleid zijn van het Sinterklaasfeest.
Meierblis
Elk jaar op 30 april worden tegen zonsondergang op diverse plaatsen op Texel de zogenaamde, Meierblissen' aangestoken. In de weken voorafgaand hieraan wordt door kinderen brandbaar materiaal verzameld. Het bijeengebrachte materiaal wordt op 30 april aangestoken, waarbij de aanwezigen rondom het vuur staan en aan ijzerdraad geregen aardappelen poffen. De kinderen smeren elkaar met roet in. De Meierblis' vormt een vreugdevuur, waarmee de komst van de lente en het licht gevierd wordt. 'Blis' is het Texelse woord voor vuur.
Wetenswaardigheden, bezienswaardigheden
Texelse schapen
Texel word wel het schapeneiland genoemd. Er lopen circa 16.000 Texelse schapen onder de strenge hoede van een stamboek. De schapenteelt op Texel wordt al heel lang bedreven. De gangbare opvatting dat het schaap vooral belangrijk is om zijn wol gaat niet op. Het doel is met name het fokken van slachtlammeren met een goede vleeskwaliteit. Daarnaast zijn de schapen leveranciers van schapenkaas en Texelse wolproducten.
De Texelse schapen hebben volgens kenners bijzondere kwaliteiten. Zij hebben veel meer aanpassingsvermogen en zijn 'winterhard'. Zelfs tijdens de strengste vorst en bij de hevigste sneeuwval blijven zij buiten. Alleen drachtige ooien worden onder die omstandigheden wel een tijdje binnengehaald. De schapenboeten, ('boet' = schuur) die wel iets weg hebben van middendoor gezaagde en daarna van voren dichtgespijkerde boerenschuren, zijn dus ook geen onderkomens voor de schapen, maar gewone opslagplaatsen. Wél geven zij bij harde wind, regen en sneeuw wat luwte voor de schuilende dieren.
Meer over het Texelse schaap
Tuinwallen
Vroeger mocht iedereen zijn schapen vrij laten grazen, 'overalbeweiding', van 1 mei tot 1 augustus, was niet toegestaan en kon het land voor akkerbouw worden gebruikt. De opbrengst was echter ver onder de maat. Vanaf het eind van de 17 de eeuw werd deze regeling geleidelijk afgeschaft. Afscheidingen tussen de percelen werden nu noodzakelijk. Vandaar dat door graszoden op elkaar te stapelen tuinwallen werden gemaakt.
Texelse producten
Genieten van de uit de streek afkomstige producten hoort bij de vakantie. Op Texel heeft u wat dat betreft vele mogelijkheden. Het Texels lamsvlees is een delicatesse. Door de zoute zeewind eet het lam gras dat altijd enigszins zout is. Overige typisch Texelse producten zijn schapenmelkzeepproducten, kaas, diverse koeksoorten en drankjes. Een selectie van deze bijzondere producten kunt u bestellen in de Waddenkiosk. |
 |
Visserij
Naast toerisme, akkerbouw en veeteelt is de visserij een belangrijke bestaansbron voor Texel. Wanneer u in het weekend de haven van Oudeschild bezoekt ziet u de eigen vissersvloot, bestaande uit een dertigtal Noordzeekotters.
 |
 |
KNRM
Redders in nood! Tientallen keren per jaar komen de redders van de Koninklijke Nederlandse Reddingmaatschappij (KNRM) in actie om schipbreukelingen te redden. In het KNRM-boothuis "De Volharding" bij paal 33 in De Cocksdorp is het hypermoderne reddingvaartuig de Beursplein 5 gestationeerd. De ruim tien meter lange boot, voorzien van motoren van elk 270 pk, kan met een snelheid van 32 mijlen (55 km per uur) De 'Beursplein' is zeer wendbaar en heeft een geringe vaardiepte. Dit is belangrijk omdat in de Eierlandse gronden ondiepe stukken voorkomen. Bij een zoek- of reddingactie staat de veiligheid van de bemanning voorop. Alleen als het onverantwoord is om verder te varen, nemen grotere schepen het werk over. In De Koog is de strandreddingboot "De Zalm" gestationeerd. De redders uit de badplaats beschikken over een lijntoestel waarmee drenkelingen van boord kunnen worden gehaald. De redders in Nederland doen hun werk op vrijwillige basis. De schepen en andere materiaal worden gefinancierd door bijdragen, legaten en donateurs.
Kerken bezichtigen
Van juni t/m september worden wekelijks tochten gehouden langs historisch interessante kerken.
Kunstroute
Er zijn vele ateliers en galeries op het eiland. Drie leuke routes die langs diverse kunstobjecten, ateliers en galerieën op Texel voeren zijn beschreven. De brochure is verkrijgbaar in de Waddenkiosk
Georgische begraafplaats
Aan de zuidhoek van de Hogeberg ligt de begraafplaats Loladze, waar bijna 500 soldaten uit Georgië zijn begraven. Zij sneuvelden nadat ze in april 1945 in opstand kwamen tegen hun Duitse superieuren.
 |
 |
Musea
Maritiem en Juttersmuseum in Oudeschild
Het museum besteedt aandacht aan de maritieme geschiedenis van Texel, het reddingwezen, scheepsarcheologie en bergingswerk. Ook is hier de geldkist te zien waarin de opbrengst de waterverkoop van de putten bewaard werd. Het meest kleurrijk is de collectie spullen (meer dan 20.000 items!) die op het strand gejut werden. Van aangespoelde
reddingsboeien en ankertrossen tot mysterieuze flessen of een complete doktersuitrusting, ieder voorwerp heeft zijn eigen verhaal, waarover echte jutters in het museum graag vertellen.
EcoMare
Informatiecentrum voor wadden en Noordzee, zeehondenopvang, vogelopvang, duinpark, nieuwe onderwaterzaal, diverse exposities over de natuur op en rond Texel. EcoMare ligt in de duinen bij De Koog. De meeste bekendheid heeft EcoMare dankzij de opvang van jonge en zieke zeehonden. Het voeren -ieder dag om elf en drie uur -is altijd weer een groot spektakel. Maar EcoMare biedt de bezoeker ook uitgebreide informatie over de natuur van het waddengebied en de Noordzee. Imposant is de Waterzaal, waarin u onder de zeespiegel kunt afdalen en de vissen kunt aaien!
Agrarisch en Wagen Museum
Dit museum is in een van de grootste schuren van De Waal gehuisvest waar oude boerenwagens en agrarische werktuigen te zien zijn. De ontwikkeling van de Texelse landbouw wordt geschetst en in de smidse worden regelmatig demonstraties gegeven. In de zomer organiseert het museum tevens huifkartochten.
De Oudheidkamer
Expositie in een van de oudste huizen van Den Burg , de kamer is met behulp van de Texelse bevolking ingericht. De eilandbewoners brachten een indrukwekkende verzameling kunst- en gebruiksvoorwerpen, prenten en klederdrachten bijeen die tentoongesteld worden in kamers die in de stijl van begin vorige eeuw zijn ingericht. Achter de Oudheidkamer ligt de kleinste openbare kruidentuin van Nederland.
Luchtvaart Museum Texel
Het luchtvaartmuseum op het vliegveld laat de geschiedenis van de luchtvaart zien op Texel.
|
